Ali Canip Yöntem: ŞARK’ın UFUKLARI
Meşhur düşünürümüz, edebiyatçımız, şairimiz ve
siyaset adamımız Ali Canip Yöntem (Ölümü: 1967)’in bir şiirini sizlerle
paylaşmak istiyorum.
Şiir, yeni kurulan Cumhuriyet’in ideolojisini
savunmak amacıyla yayın yapan HAYAT MECMUASI’nda, 1928 yılında ‘ŞARKIN
UFUKLARI’ başlığıyla neşredilmiştir.
Şiirde, Şark’a, yani bütün Doğu milletlerine ve
elbete bütün müslümanlar ile Türklere sitem edilmektedir. Hem eleştiri, hem de
silkinme çağrısı bulunmaktadır. Eleştiri çok ağırdır: Şark yaşanılası bir yer
değildir. Bu yönüyle şiir, aslında ‘BİZİM, KENDİMİZE BAKIŞIMIZI’ ve ‘Pek çok
açıdan, İÇİNDE BULUNDUĞUMUZ DURUMU’ hikaye etmektedir.
Ali Canip Yöntem’in şiirinde, en çok dikkatimi çeken
husus ise, DİN DİLİMİZE ait kavram ve ifadelerin çoğunlukla olumsuz bir şekilde
kullanılmasıdır. Daha da önemlisi bu kavramların kullanıldığı yerlerde, pek çok
müslümanın kabul edemeyeceği kadar ileri derecede büyük bir İSYAN’ın DİLE
GETİRİLMİŞ OLMASIDIR.
Buyurunuz efendim, Cumhuriyet Dönemi’nin başlarına,
yani 1928 yılına gidip Ali Canip Yöntem’in şiiri okuyalım:
‘ŞARKIN UFUKLARI
‘Daldım gözünde vehm uyuyan susmuş ufkuna,
Ey şark kanmadın mı asırlarca uykuna?
‘Halâ huşua kubbeler en hisli bir penah,
Halâ minarelerde ‘tevekkül’ diyen bir ah,
Halâ saçaklarında güler baykuş evlerin,
Halâ köpek eninleri serper sokakta kin,
Halâ hurafeler yaşatır her çürük kafes
Halâ beşik gıcırtısı, halâ o tozlu ses…
Yükselmeyen tazarruun ey şark. bitmiyor,
‘Hayya alelfelah’ını gökler işitmiyor…
Sönsün semalarında sükûn işleyen seher,
Dönsün zeminlerinde de isyana secdeler,
Diz çökmesin sağır göğe öksöz duaların,
Yaksın bütün ufukları artık belâların.
Her zulmü, kahrı bogmağa bir parça kan yeter,
EY Şark, uyan yeter..yeter ey şark, uyan yeter’
(Bakınız: Ali Canip (Yöntem), ‘Şarkın Ufukları’,
Hayat Mecmuası, Cilt: 4, Sayı: 97, s.19, Ankara-1928).
---
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.