İNANÇ BUHRANI
Batıcılık akımının öncülerinden Abdullah Cevdet Karlıdağ
(Ölümü: 1932) tarafından çıkartılan İCTİHAD MECMUASI’nda Tokadizade Şekip
(Ölümü: 1932)’in 1929 tarihinde yayımladığı aşağıdaki şiiri, Osmanlı’nın son
dönemi ve Cumhuriyet’in başlarında yaşanan BÜYÜK İNANÇ BUHRANI’na örnek olarak
okumanızı rica ediyorum.
Şiiri dikkatle okursanız, şairin ne kadar büyük bir inanç
buhranı içinde kıvrandığını rahatlıkla görürsünüz. Şiirde sadece inanç değil,
bununla birlikte, büyük bir bilgi, ahlak ve varoluş buhranını da acıyla fark
edecek, hissedeceksiniz.
---
‘ANLAYAMADIM’
‘Elimden tutacak bir mürşid yok mu?
Dalâli, Hüda’yı anlayamadım,
Hayretler içinde kalırsam çok mu?
Zemini, Semayı anlayamadım’
---
‘Enisimdi bir dem tatlı bir hulya,
Hakk’a ma’na verdim ben de bi perva,
Fakat bilmiyorum nedendir; hâlâ
Verdiğim ma’nayı anlayamadım.’
---
‘Pek kıymetsiz imiş aklın emeği,
Bilemedim gitti ‘bildim’ demeği,
Eyiyi, kötüyü devi, meleği,
Resul’ü, Mevla’yı anlayamadım’ (DİPNOT: 1)
---
‘Arkamda önümde koyu zülmetler,
Ara yerde oldum cehl ile heder,
Ahiret’ten sana veremem haber;
Ben henüz dünyayı anlayamadım.’
---
‘Her Zekî hastadır, bulmaz ifaket,
‘Neden?’ diye diye düşer bî taket,
En büyük ni’mettir bence hamaket;
Kıymeti zekâyı anlayamadım.’
---
‘Bir yolun yolcusu hakayık, zunun,
Çok düşünme sen de olursun mecnun,
Derinmiş, yüksekmiş hikmeti şüun;
Ben o muammayı anlayamadım.’
---
‘Yıllarca uğraştım batılla, hakla,
Pek çok zahmet verdim şu âciz akla,
Alâkem yok şimdi siyahla, akla,
Fenayı, bekayı anlayamadım’
---
‘Her katrada kandan bin derya gördüm,
Sandım ki korkulu bir
rûya gördüm,
Varlıkda ne varsa bî ma’na gördüm,
Ben o macerayı anlayamadım.’
---
‘Sağını fark etmez, bilmez solunu,
Çobanlardan sorar turân yolunu,
Kırık bir deynekle
sallar kolunu;
Şu âciz Musa’yı anlayamadım.’ (DİPNOT: 2).
Tokadîzade Şekip
Dipnot. 1: ‘Azametli, mukaddes hakikatlardan zaten mübhemlik
ayrılmıyor.’
Dipnot. 2: ‘Musâ’dan istiare tarikile maksadım aklımdır.’
(Bakınız: Tokadîzade Şekip, ‘Anlayamadım’, İctihad Mecmuası,
Yıl: 24, Sayı: 268, s.5130, İstanbul-1929).
---
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder
Not: Yalnızca bu blogun üyesi yorum gönderebilir.